Opmerkelijk bericht in de Telegraaf. In een hoofdredactioneel commentaar schrijft de krant naar aanleiding van de levenslange gevangenisstraf die deze week aan Marco de K. (41) is opgelegd voor de moord op zijn vriendin Kelly Balmaakers (22) dat ‘het strafklimaat – onder invloed van de publieke opinie – de laatste jaren aanzienlijk is verhard’. De krant wijst het op dat het aantal levenslange celstraffen fors is toegenomen. En men besluit met: ‘Het is goed dit te beseffen zodra er weer een politicus als Joost Eerdmans opstaat, die vol overgave beweert dat het strafklimaat in ons land nog steeds te soft is’. Ik wreef m’n ogen even uit. Leest de hoofdartikelenschrijver zijn eigen krant wel eens? Want als er één medium is in Nederland dat tamboert op te lage straffen en een soft gevangeniswezen is het De Telegraaf wel.
Van de cel in de tbs
Een week geleden opende de krant de voorpagina nog verontwaardigd met de kop: ‘MOORDMACHINE UIT CEL’. Het ging over de ex-marinier Paul van W., die tot twintig jaar cel en TBS is veroordeeld voor de moord in 2003 op zijn ex-vriendin, haar broer en haar ouders. En volgend jaar, bijna zeven jaar na het delict, mag Van W. al uit de cel, aldus De Telegraaf. Ik fronste bij lezing van de kop even mijn wenkbrauwen en dacht dat de krant een ‘scoop’ had, met het nieuws dat de meervoudig moordenaar voortijdig op vrije voeten kwam, maar bij nadere lezing viel dat zwaar tegen. Van S. wordt volgend jaar in een TBS-kliniek opgenomen, wat volstrekt gebruikelijk is als een dader een derde van zijn celstraf heeft uitgezeten.
Niet vrij
Hij komt dus niet vrij, maar wordt overgeplaatst naar een streng bewaakte tbs-kliniek, waar hij misschien wel de rest van zijn leven blijft zitten, want TBS kan oneindig zijn. Het is iets wat al honderden zo niet duizenden keren in Nederland is voorgekomen en dus volstrekt geen nieuws is, laat staan de opening van de krant. Als de rechter oordeelt dat iemand geestesziek was toen hij het misdrijf pleegde en hem veroordeelt tot TBS is het natuurlijk niet zo gek dat hij dan ook een TBS-behandeling krijgt.
Moordmachines en beesten
Wat me ook vaak een beetje tegenstaat is dat de krant het heel dikwijls bij moordenaars in de koppen heeft over ‘moordmachines’, ‘monsters’ en ‘beesten’. Ik begrijp wel dat zij op straat zo genoemd worden, om te beginnen natuurlijk door de nabestaanden, maar telkens als een krant dit in de kop doet, ervaar ik dat toch als een zinloze stemmingmakerij. Ik houd er ook wel van om de dingen bij hun naam te noemen, maar soms moet het oordeel maar aan de lezer of kijker overlaten. Als iemand vier mensen heeft vermoord begrijpen we zelf wel dat het niet de ideale schoonzoon was, toch?
Levenslang echt levenslang?
En nu ik het toch over levenslang heb: er is al een poosje een discussie gaande over de vraag of levenslang ook écht levenslang moet zijn, zoals in Nederland het geval is. Veel advocaten vinden dat de celdeur op ‘een kier’ moet blijven staan, omdat de straf anders ondragelijk zou zijn. En dus moet er na bijvoorbeeld 20 jaar een soort van herbeoordeling plaatsvinden, zo bepleiten zij. Mijn standpunt is dat de rechter niet voor niets levenslang oplegt en er dus heel zuinig met gratie moet worden omgesprongen, maar ik ben er niet op tegen dat er na 20 of 25 jaar cel toch eens wat deskundigen kijken of de straf nog wel passend is. Mensen kunnen in 25 jaar behoorlijk veranderen. Bovendien is levenslang voor een 23-jarige iets anders dan voor een man van 54 jaar.
Nou nog even de agenda van vandaag. Ik ben op pad voor een van onze komende dossiers, een dubbele moordzaak. Samen met collega Chantal van Schuylenburch ga ik op zoek naar mogelijke getuigen die een ander licht op de zaak kunnen werpen. Later ongetwijfeld meer daar over.
Peter R. de Vries
