Gisteren had ik een fotosessie – wat niet mijn favoriete bezigheid is – en de fotograaf wilde graag dat ik daarvoor in een stoel een krant zat te lezen. Hij drukte me een Parool van maandag in handen die ik omwille van de foto quasi-geïnteresseerd open sloeg. Al bladerend viel mijn oog echter ineens op een interessant artikel met als kop ‘DE OUDSTE MAN IN EEN DODENCEL’ en even later hoorde ik de aanwijzingen van de fotograaf niet meer…

Deathrow

Peter in de Alcatraz gevangenis

Op een of andere manier intrigeert het Amerikaanse gevangeniswezen mij enorm en verhalen over ‘deathrow’ in het bijzonder. In mijn misdaadarchief zit een apart dossier van alle krantenberichten over executies in Amerikaanse gevangenissen en artikelen van gedetineerden die 13, 19 of 32 jaar – just name it – onschuldig op Deathrow hebben gezeten, want gerechtelijke dwalingen zijn er in de VS bij de vleet. Als het even kan bezoek ik ook gevangenissen als ik in de VS ben. Hoogtepunt is mijn bezoek aan het roemruchte Alcatraz, het gevangeniseiland voor de kust van San Francisco. Ik heb daar – nog met snor – in de piepkleine, kale celletjes gezeten, waar legendarische types als George ‘Machine Gun’ Kelly, Alvin ‘Creepy’ Karpis, ontsnappingsartiest Harvey Bailey, gangsterkoning Al Capone, George ‘Baby Face’ Nelson en Robert ‘The Birdman’ Stroud soms tientallen jaren gevangen zaten. Voor een misdaadverslaggever is dat smikkelen en smullen, heel indrukwekkend en fascinerend.

Viva Leroy Nash

Viva Leroy Nash

Het verhaal in Het Parool ging over Viva Leroy Nash, een ter dood veroordeelde crimineel die op 94-jarige leeftijd een natuurlijke dood was gestorven op Deathrow van de staatgevangenis van Arizona. Dat kunnen niet veel gedetineerden hem daar nazeggen. Zowel de leeftijd als de natuurlijke dood zijn op Deatrow een uitzondering. Of het een prestatie is om trots op te zijn, is weer wat anders. Voltrekking van het vonnis zou in mijn ogen op deze hoge leeftijd overigens eerder een vorm van euthanasie zijn dan echt een doodstraf.

Nash na zijn arrestatie in Dallas in 1947

Viva Leory Nash was een doorgewinterde, keiharde crimineel die dood en verderf heeft gezaaid in zijn leven, dat hij grotendeels in de bak doorbracht. Bij het artikel staat een prachtige foto uit 1947, toen Viva Leroy Nash in Dallas was gearresteerd na het doodschieten van een agent in Connecticut. Nash ziet er op die foto – met stropdas, gladgeschoren en strak gekamd haar – eerder uit als een eerzame ‘middle class citizen’, dan als een schietgrage, onberekenbare gangster, maar dat laatste was hij wel degelijk.

In herhaling

Nash in zijn cel

Voor de moord op de politieman werd Nash veroordeeld tot 25 jaar, maar hij kwam vervroegd vrij. Veel Nederlanders kijken met een jaloerse blik naar de hoge straffen die ze in de VS opleggen, maar realiseren zich vaak niet dat bijna iedereen desondanks toch weer vrij snel buiten staat – ‘on parole’. En in de zaak van Nash was dat geen succes. Zodra hij weer op vrije voeten was greep hij weer naar de wapens. In Salt Lake City werd hij vervolgens tot tweemaal levenslang veroordeeld voor een roofmoord en een bankroof. Vervroegde vrijlating zat er nu niet meer in en dus ontsnapte hij in 1982. Drie weken later schoot hij bij een overval op een winkel een bediende dood, maar werd toen wel gepakt.

De Amerikaanse justitie had er toen schoon genoeg van en Nash werd ter dood veroordeeld, maar ook hier wist hij uiteindelijk dus aan te ontsnappen. Hij vocht de tenuitvoerlegging van deze ultieme straf aan en wist via zijn advocaat het einde te rekken en te rekken… Inmiddels was hij vrijwel blind, doof en dement geworden en zijn hoge leeftijd maakte hem tot een curiositeit op Deathrow. En na in totaal zo’n kleine tachtig jaar (!!) van zijn leven gedetineerd te hebben gezeten, blies hij zijn laatste adem uit. Het ‘systeem’ had ‘m er niet onder gekregen. In plaats van een kort bericht met als kop: ‘WEER EXECUTIE CRIMINEEL IN VS’, haalde hij nu de wereldpers als ‘DE OUDSTE MAN IN EEN DODENCEL’. Wat een leven…wat een bijzonder bericht.

Peter R. de Vries