Ook tijdens vakantie blijft misdaad een rol spelen

Tijdens vakanties snuffel ik graag in de buitenlandse kranten naar het misdaadnieuws ter plekke. Je krijgt dan een aardig beeld hoe belangrijk misdaad in dat land wordt gevonden en wat voor soort misdaad de boventoon voert. Op die manier heb ik in de loop der jaren een aantal aardige, soms ronduit bizarre misdaadaffaires gevolgd, waar u in Nederland nog nooit van heeft gehoord.

Moord bij de SS Yongala

Deze zomer was ik in Australië om samen met mijn zoon Royce te gaan duiken op het Great Barrier Reef, dat stond al lang hoog op ons verlanglijstje. En als je als fanatiek duiker dan Down Under bent, moet je natuurlijk ook een duik maken op het wrak van de SS Yongala, dat tot de tien mooiste scheepswrakken van de wereld wordt gerekend. Hoewel dit wrak een autodag rijden van onze verblijfplaats af lag, werd de toch al forse aandrang om er naar toe te gaan nog groter, toen ik bij toeval hoorde dat op dit beroemde wrak, zo’n 20 meter onder water dus, een paar jaar geleden een geruchtmakende moord was gepleegd, die in Australië sindsdien het gesprek van de dag is. ‘Daar moeten we letterlijk eens induiken’, zei ik tegen mijn zoon en een paar dagen later reden we naar het gehucht Ayr, in North Queensland, waar de SS Yongola al bijna een eeuw een paar kilometer uit de kust onder water ligt.

Het verhaal van de moord is bizar en een filmscript waard. We moeten daarvoor terug naar eind oktober 2003, toen de 26-jarige Tina Watson-Thomas en haar vijf jaar oudere kersverse echtgenoot Gabe Watson vanuit Alabama in de Verenigde Staten ook in het Australische plaatsje Ayr neerstreken om een zogenoemde ‘honeymoonsdive’ op het wrak te maken. Gabe en Tina waren een paar dagen daarvoor thuis in de VS getrouwd en nu op huwelijksreis. Gabe Watson, een uit de kluiten gewassen medewerker in de verpakkingsindustrie, was een ervaren duiker met een rescue-brevet. Tina Thomas, een frêle pr-medewerkster, had recent een duikcursus gedaan, voornamelijk om Gabe een lol te doen, maar stond niet te boek als duikfanaat.

‘Help, Tina’s gone down…!’

En hoewel er al een groot aantal jaren op de SS Yongola is gedoken en er daarbij eigenlijk nooit iets mis is gegaan, gebeurde dat nu wel. Na een poosje kwam Gabe alleen boven en riep: ‘Help, help…Tina’s gone down!’ Zelf klom hij aan boord van de boot en ging niet meer naar beneden. Vrijwel op datzelfde moment had een andere duiker al het levenloze lichaam van Tina op de bodem opgemerkt en deze bracht haar zo snel mogelijk als verantwoord was naar de oppervlakte. Daar werd zij aan boord van het moederschip van het organiserende duikbedrijf gereanimeerd, maar na een half uur moest men deze pogingen staken. Tina was dood, verdronken.

Een ongelofelijke tragedie… Wat een onbezorgde huwelijksreis had moeten worden, werd een nachtmerrie. Van het moment dat Tina onder water werd gevonden is stom toevallig een foto gemaakt door een van de andere duikers. In de achtergrond zie je het lichaam van Tina op de bodem liggen, terwijl een duiker op de voorgrond naar haar toe zwemt. Gabe vertelde dat Tina onder water raar gedrag vertoonde en steeds ‘rechtop’ in plaats van horizontaal dook en dat ze op een gegeven moment steeds dieper wegzonk.

Hij had nog geprobeerd haar naar boven te trekken, maar dat was niet gelukt, mede omdat Tina zijn duikmasker had geraakt en hij niet goed kon zien. Hij had haar moeten loslaten, zo verklaarde hij en had vervolgens zelf ‘als een raket’ (‘I rocketed to the top’) een opstijging naar de oppervlakte gemaakt, op het gevaarlijke af, om hulp te halen. Letterlijk zei hij: ‘Ik heb nog nooit zo snel gezwommen’. Aanvankelijk ging men uit van een tragisch ongeluk en werd de bruidegom die zo snel weduwnaar werd met alle mededogen benaderd.

Luchtkraan dichtgedraaid?

Maar dat veranderde toen men enkele vreemde, verdachte ontdekkingen deed. Zo was er een andere wrakduiker, Stanley Stutz, die onder water toevallig het een en ander had gezien en zijn waarnemingen strookten bepaald niet met het verhaal van Gabe. Stutz verklaarde dat hij had gezien hoe Gabe zijn vrouw onder water een ‘bear hug’, een flinke omhelzing had gegeven. Hij had toen gezien dat Gabe ‘something did to the rear of the woman’. Hij kreeg de indruk dat Gabe haar kraan op de luchtcilinder op haar rug had dichtgedraaid. Tina had paniekerig gereageerd, zo zei de ooggetuige. Hij had kunnen zien dat zij haar ogen wijd van angst open had en dat zij haar armen naar Gabe had uitgestrekt. Daarna was zij op ‘ongecontroleerde wijze’ steeds dieper in het water gezakt. Gabe, die niet alleen haar man maar ook haar duikbuddy was, was volgens de ooggetuige echter bij haar vandaan gezwommen in plaats van naar haar toe.

Vervolgens had hij ‘heel kalm’ een opstijging gemaakt en niet, zoals Gabe zelf had verklaard, ‘als een raket’. Volgens de getuige betrof het hier niet zozeer een triest duikongeluk, maar had het meer weg van regelrechte moord. 

Het was het begin van meer. Al snel bleek ook dat Gabe de ouders van Tina verschillende verhalen had verteld over de toedracht, die allemaal van elkaar afweken. In totaal kwam men tot 16 verschillende versies. Zo verklaarde Gabe de nabestaanden bijvoorbeeld ook dat Tina in zijn armen was gestorven, terwijl hij telkens haar naam riep, nadat men tevergeefs had geprobeerd haar te reanimeren. In werkelijkheid was Gabe niet eens op dezelfde boot waar het lichaam van Tina aan boord was gebracht, maar op de bij-boot, waar hij ‘op adem kwam’. Dit zegt niet meteen iets over de schuldvraag, maar het is wel een grove leugen…

Levensverzekering

En ook de andere duikers die mee waren op de trip hadden hun bedenkingen bij de door Gabe geschetste toedracht over het duikongeluk. Gabe was een gebrevetteerde rescue-duiker, hoe kon het dat hij Tina had achtergelaten? Waarom had hij haar trimvest niet opgeblazen, waarom had hij haar lood niet afgeworpen, waarom had hij haar niet zijn octopus (tweede luchtvoorziening) gegeven? Allemaal standaardreacties in zo’n situatie. Waarom was hij haar niet gevolgd naar beneden? Het water was er maximaal 30 meter diep en hun luchttanks zaten nog vol, ze waren amper het water in. Gesneden koek voor iedereen die regelmatig duikt. Gabe was nota bene rescuediver en het moest voor hem echt niet zo moeilijk zijn geweest om zijn buddy mee naar boven te krijgen als er iets aan de hand was.

Maar de vraag is natuurlijk ook: wàs er wel iets aan de hand? De uitrusting van Tina bleek na onderzoek in orde en zij was zelf gezond. Dus wat was er dan gebeurd dat dit alles rechtvaardigde? De argwaan nam toe toen bleek dat Tina daags voor hun huwelijk en dus ook daags voor haar dood op aandrang van Gabe een behoorlijke levensverzekering had afgesloten, waarbij hij de enige begunstigde was. ‘Je weet nooit wat er kan gebeuren’, had Gabe zijn 26-jarige echtgenote voorgehouden alsof hij een vooruitziende blik had. Op zijn eigen leven was geen verzekering afgesloten. Hem kon kennelijk niets gebeuren…

Nog iets vreemds

De andere wrakduikers herinnerden zich na de dood van Tina dat er bij het te water gaan boven de SS Yongala nog iets vreemds was gebeurd. Terwijl de andere duikers langzaam afdaalden naar het beroemde scheepskarkas, was Gabe weer naar de oppervlakte gezwommen – met Tina in zijn kielzog – en aan boord van het bootje geklommen dat hen zojuist had gedropt. Hij claimde dat zijn duikcomputer ‘gekke piepjes’ maakte en dat hij dit even wilde fixen. Tegen de politie verklaarde hij later dat de batterijen er ‘verkeerd om’ in hadden gezeten en dat hij dit gecorrigeerd had. Pas daarna waren hij en Tina het water weer ingegaan. De anderen, die uiteraard niet hadden gewacht, waren inmiddels al bij het wrak aangeland. Het is een zeer verdachte uitleg van Gabe Watson, want als de batterijen echt verkeerd om hadden gezeten, piept de computer in het geheel niet en is deze zo dood als een pier. Nee, onderzoekers die zich later in de zaak verdiepten, vonden het een logischer verklaring dat Gabe zich op deze slinkse wijze had proberen te isoleren van de rest van de duikgroep, zodat hij bij de uitvoering van zijn snode plannen geen pottenkijkers om zich heen zou hebben.

Rustig naar boven…

En toen het bedrijf dat de duiktrips naar de Yongala organiseerde de duikcomputer van Gabe controleerde, ontdekte men nog iets. De computer – die automatisch alle duikbewegingen opslaat – bevestigde dat Gabe helemaal niet ‘als een raket’ naar boven was gegaan, maar dat hij zelfs binnen de altijd nogal conservatieve veiligheidslimieten was gebleven en dus heel rustig aan had gedaan. De duiker die de bewusteloze Tina van de bodem had gehaald en feitelijk twee keer zo diep was als Gabe bleek nog sneller dan hij boven te zijn gekomen. Dat zijn in zo’n zaak dan weer de zegeningen van de techniek, al zal Gabe ze waarschijnlijk juist hebben vervloekt. Hij had onder water dus kalm aan gedaan en hoe is dat te verklaren als je weet dat je echtgenote beneden in doodsnood verkeert, zo vroeg iedereen zich vertwijfeld af. Zijn relaas hierover was aantoonbaar een keiharde leugen. De kwestie haalde de pers en de stroom publicaties die sindsdien volgde kan wedijveren met die op het Great Barrier Reef. De zaak trok nation-wide de aandacht. Top op de dag van vandaag trouwens.

Ook justitie werd gedwongen een onderzoek in te stellen, in het begin nogal schoorvoetend, maar daarna steeds meer gedreven. Aanklager David Glasgow had geen twijfels en kwam tot een huiveringwekkend scenario. Hij stelde dat Gabe zijn vrouw willens en wetens vermoord had voor de verzekeringspenningen en onder water eerst de luchtkraan van zijn vrouw had dichtgedraaid, haar vervolgens in een sterke, dodelijke omhelzing had gehouden tot zij bewusteloos was, daarna de luchtkraan weer had opengedraaid, het lichaam had losgelaten en toen dit naar de bodem zonk zelf langzaam naar de oppervlakte was gezwommen om daar alarm te slaan. Murder in the first degree, noemt men dat. Aan de andere kant is het voor ieder normaal mens bijna niet voor te stellen dat een man, die een paar dagen eerder ogenschijnlijk gelukkig in het huwelijksbootje is gestapt, een romantische huwelijksreis heeft geboekt, om daar, onder water, waar anderen bij zijn, zijn vrouw met een dodelijke omhelzing van het leven te beroven. Hoe ziek moet je dan zijn?

Verborgen camera

Wie betwijfelde of Gabe tot zoiets in staat was, werd mogelijk alsnog overtuigd door een ander curieus incident waar hij betrokken was. De familie van Tina ontdekte dat er telkens vernielingen aan haar graf in Birmingham, Alabama plaatsvonden. Bloemen, planten, versieringen en lieve kaartjes werden telkens weggegooid of doorgescheurd. Toen de vader van Tina zelfs sloten en staalkabels gebruikte om bepaalde grafcuriosa vandalisme-proof te maken, werden deze met een staalschaar doorgeknipt. Na een jaar had men daar genoeg van en toen men een verborgen camera op de begraafplaats installeerde bleek dat niemand anders dan Gabe de dader was. Hij ontkende dit aanvankelijk in alle toonaarden – wat ook iets zegt over zijn psyche – totdat hij met de videobeelden werd geconfronteerd.

In 2008, vijf jaar na de dood van Tina, werd Gabe Watson door de justitie autoriteiten in het Australische Townsville officieel gedagvaard en beschuldigd van moord. Een besluit dat op brede instemming van de Australische bevolking kon rekenen en dagenlang opening van het nieuws was. Toch betekende dit niet dat de rechtszaak een gelopen race was. Ok, er waren verdachte omstandigheden genoeg, Gabe had meermalen onwaarheid gesproken (to put it mildly) en zich zeer ongeloofwaardig en laf gedragen, maar was dit bewijs van moord? Gabe ontkende alles, de sectie van Tina had niet echt iets opgeleverd, haar duikapparatuur was in orde (de luchtkraan was open, niet dichtgedraaid) en is een levensverzekering een reëel motief als daar tegenover staat dat je net feestelijk getrouwd bent en op huwelijksreis bent?

Het proces

Gabe kwam vrijwillig naar Australië om het proces bij te wonen. In mei 2009 kwam hij aan in Brisbane en werd direct gearresteerd. Het proces diende begin juni, juist toen mijn zoon en ik zelf op het wrak van de SS Yongala doken en was weer een media-happening van de eerste orde.

Wie dacht dat Gabe Watson levenslang het gevang in zou draaien, kwam bedrogen uit. In de voorfase van het proces was weliswaar menigmaal op die ultieme sanctie door het openbaar ministerie gezinspeeld, maar tijdens de zitting bleek dat men toch op een soort van compromis aanstuurde. Waarschijnlijk heeft er achter de schermen tussen de aanklager en verdediging het nodige ‘overleg’ plaatsgevonden. Moord (beraamd, opzet) was lastig te bewijzen en als men daaraan vasthield lag een vrijspraak op de loer. En dat was het laatste dat de aanklager wilde. Anderzijds moest verdachte Gabe Watson er rekening mee houden – zeker gezien de sentimenten in Australië – dat als hij wél schuldig aan moord zou worden bevonden, hij de rest van zijn leven Down Under zou verblijven. Dat leidde er uiteindelijk toe dat Gabe moord ontkende, maar ‘involuntary manslaughter’ toegaf. In het Nederlandse rechtssysteem wordt dit gezien als ‘dood door schuld’. Gabe gaf toe dat hij als gebrevetteerd ‘rescuediver’ en als echtgenoot ernstig tekort was geschoten toen Tina in nood verkeerde, dat hij veel meer had moeten doen, onjuiste beslissingen had genomen en dat haar dood aan zijn passieve gedrag te wijten was.

Hoongelach in heel Australië

De Supreme Court veroordeelde Gabe Watson vervolgens tot vier en half jaar gevangenisstraf, waarvan hij één jaar feitelijk moest uitzitten. Het vonnis leidde tot hoongelach en onbegrip in heel Australië. Er zijn daar weinig mensen die niet van de schuld van Gabe Watson overtuigd zijn en één jaar zitten voor de brute moord op de vrouw waarmee je net getrouwd bent, wordt er als een pijnlijke justitiële misslag gezien. De uitspraak kwam juist in de week dat mijn zoon Royce en ik ook in Ayr onze duiktrip naar de SS Yongala maakten. Op de boot, op weg naar het wrak, was de ‘moord’ en het omstreden vonnis natuurlijk het onderwerp van gesprek. De bemanning van de boot besloot er maar typische mannenhumor op los te laten, waaruit scherp bleek dat zij met het huwelijk in het algemeen – en waarschijnlijk hun eigen huwelijk in het bijzonder – niet veel op hadden. Watson zou wel in zijn nopjes zijn met dit vonnis en fluitend dat ene jaartje uitzitten, was de opinie aan boord. ‘Really?’, vroeg ik serieus. ‘Yeah, sure’, antwoordde de kapitein toen grinnikend, ‘Zonder haar heeft hij nu een jaar… met haar levenslang. So that’s an easy choice, isn’t it?’.
Het Openbaar miniserie is tegen de uitspraak in beroep gegaan en wil dat Watson een groter gedeelte van de opgelegde vier en half jaar daadwerkelijk moet uitzitten. Het is onbekend wanneer er hierover uitspraak wordt gedaan. Gabe Watson is in de zomer van 2008 in de Verenigde Staten inmiddels hertrouwd met een zekere Kim Lewis, die wordt omschreven als een ‘Tina-look-alike’. Of ze een duikbrevet heeft is niet bekend.

122 of 123 doden? 

Het verhaal van de moord op de SS Yongala gaf absoluut een extra dimensie aan onze duiken op dit wrak. En toen ik na afloop in mijn duiklogboek noteerde dat de vliegende storm aan 122 mensen op dit schip het leven had gekost, twijfelde ik toch even. Of zijn het er 123, als we Tina Watson meetellen, zo vroeg ik me af, want ook dat is toch eigenlijk een rechtstreeks gevolg van die fatale cycloon in 1911…

Peter R. de Vries