Algemeen Dagblad

2008 in tien gezichten

Serie interviews met mensen die het aflopende jaar het nieuws bepaalden

PETER R. DE VRIES De onderzoeksjournalist domineerde met de Joran-affaire in 2008 het medialandschap. Maar gaat er meer schuil achter dat stalen gezicht dat niet van de beeldbuis lijkt te slaan? ‘Dit werk is ook emotioneel behoorlijk belastend’.

Tekst: Annemart van Rhee
Foto: Jacqueline de Haas

Wanneer de fotografe argeloos oppert de Emmy-winnaar in de geest van zijn Amerikaanse avonturen met een Texaanse Stetson-hoed op te laten poseren, bevriest ze bijna ter plekke. Oorzaak: zijn ijzige, priemende blik. Duidelijk. Peter R. de Vries (‘Mijn Emmy staat bij mij thuis, op een vensterbankje. Daar mogen de collega’s af en toe naar komen kijken.’) ziet niets in dat verzoek.

Bijna dreigend: ,,Ik ben geen cowboy, maar een journalist die gedegen onderzoek doet. Ik moet niks hebben van zulke associaties.”
Later zegt hij met een knipoog: ,,Ik heb haar toch niet bang gemaakt? Zou ik daarom geen bakken met pikante mail van vrouwen krijgen? Door mijn intimiderende houding?”
De misdaadverslaggever – en zijn spagaat – ten voeten uit. In eerste instantie presenteert hij zichzelf als volkomen serieus en zonder gevoel voor humor of zelfrelativering. Frivoliteit en alle andere opsmuk die afleidt van het beeld van de gedegen en onkreukbare reporter schijnen hem een gruwel.
Franje lijkt überhaupt niet aan hem besteed. Zo bestempelt hij kerst en oud en nieuw als ‘gedoe’. ,,Daar heb ik totaal niks mee. Diners bij wederzijdse familie, er opgedoft bij zitten, die opgelegde opgefokte sfeer. Ik vind het veel leuker om op mezelf thuis te zitten en rustig tijdschriften te lezen. Ik ben sowieso niet van de grote gezelschappen en van lekker feestelijk en zo. Het is belangrijker dat je het met iemand echt ergens over kunt hebben. Dat prefereer ik boven al die gelegenheden waar je zuchtend het eind van de avond haalt en ontdekt dat je mensen nauwelijks een minuut hebt gesproken.”
Aan de andere kant schuwt hij het showelement en de lichtere kanten van het vak geenszins. De Vries, fan van designerjeans en mooie kostuums, flankeert sinds enige tijd de beroepsbabbelaars van RTL Boulevard, spart regelmatig met dj Edwin Evers in zijn ochtendprogramma en hield als prominente niet-prijswinnaar een amusante, prikkelende speech bij het Televizier Gala.
Verder trakteerde de Dutch crimefighter dit voorjaar tijdens zijn mediatournee in New York CNN’s Nancy Grace – een emotiekoningin die met een snik in haar stem misdaadzaken analyseert – op zulke onderkoelde steken onder water dat haar gebotoxte gezicht uit de plooi dreigde te springen.
Achteraf kon De Vries in zijn hotelbar bij Times Square, een witte chardonnay binnen handbereik, smakelijk lachen om haar overspannen wel erg Amerikaanse manier van doen. De mand vol Ik-ben-fan-van-Nancy-petjes en -shirts liet hij beleefd en vastbesloten achter.
De mensen van Larry King, ook CNN, sommeerde hij – toen ondergetekende eerst de studio niet binnen mocht – zonder blikken of blozen: iedereen naar binnen of anders niemand. Een fraai staaltje Hollandse blufpoker als een rendez-vous met een tv-icoon op het spel staat.
,,Ja, ik heb heus wel veel lol in mijn leven en in mijn werk. Daarom zit ik ook bij RTL Boulevard. Een compleet andere ambiance dan waar ik me normaal in begeef en een andere manier van tv-maken, die haaks staat op mijn dagelijkse bezigheden. Juist heel luchtig. Geen dossiers, voorgesprekken, onderzoek en nazorg en nasleep. Een verademing om te doen: een beetje uit de losse pols vertellen, wat lachen, je eigen mening geven. Daar beleef ik plezier aan. En: het is een schnabbel, laat ik daar ook niet omheen draaien.”
Een schijnbaar defensieve verklaring waarmee hij vaker op de proppen komt wanneer hij terugblikt op het tumult en de hype die hij met zijn uitzendingen over Joran van der Sloot en de verdwijning van Natalee Holloway op Aruba ontketende. ,,Ik heb geen euro verdiend aan de zaak van Joran. Sterker: het heeft me geld gekost. Ik heb zelf de tickets van mijn vrouw en dochter naar New York betaald. Zij wilden graag mee op de mediatour en naar de Emmy-ceremonie. Endemol was bereid dat te bekostigen. Toen heb ik gezegd: geen sprake van, dat komt voor mijn eigen rekening. Om onafhankelijk te zijn en niet later het verwijt te krijgen: zie je wel, zijn familie gaat ook lekker mee. ABC had veel geld over voor de Joran-uitzending, maar dat is allemaal naar Endemol gegaan. De suggestie van advocaat Oscar Hammerstein bij Pauw & Witteman dat ik van de eerste aflevering van de Holloway-zaak een dure BMW rijd, raakte kant noch wal. Bovendien: ik had die auto allang. Maar goed, Hammerstein zat bijna schaamteloos samen met zijn collega Spong naar de clientèle van Joran te vissen. De nood moet wel hoog zijn bij dat kantoor.
Ik wil me niet verdedigen, maar soms stelt het me teleur wat me wordt toegedicht. En de stelligheid waarmee dat wordt gebracht: alsof ik als een patiënt bij de psychiater op de bank heb gelegen. Zo van: hij doet het alleen maar voor de kijkcijfers, voor z’n eigen ego, die Holloway interesseert hem geen fuck zolang hij maar kan scoren, het is een persoonlijke jacht op Van der Sloot. Terwijl ik aan menige zaak acht, negen, tien keer aandacht heb besteed, maar dan hoor ik niemand.
Of, zo’n Freek de Jonge ook, die bij Pauw & Witteman helemaal los ging tegen mij zonder enige kennis van zaken. Een plotselinge vulkaanuitbarsting van ergernis en frustratie, terwijl ik hem nog nooit eerder had ontmoet. Ja, vlak voor de uitzending toen hij in de bar naar me toe kwam om me een hand te geven. Op een heel joviale manier: ‘heee, hallo’. En dan ineens die explosie. Net of ik hem persoonlijk geraakt had. Hij heeft zichzelf wel in de voet geschoten, want driekwart van de reacties die ik kreeg was: spoort die vent nog wel?”
Denkt hij dat de verbale en geschreven aanvallen gericht zijn tegen zijn persoon? ,,Het is een tendens dat iedereen van alles over elkaar roept en steeds ongenuanceerder zijn mening geeft. En daarbij speelt de macht van het getal een grote rol. Ik bedoel: 7,2 miljoen kijkers, daar wil men zich massaal mee bemoeien of zich erover uitlaten. Zo word je dus gewogen. Want bij Joran 2 kreeg ik als verwijt te horen: nou maar 3,5 miljoen kijkers. Slechts de helft van het oorspronkelijke aantal. Terwijl ik het beschouw als follow up, een normale journalistieke zaak. En hallo: 3,5 miljoen is niet niks.
Soms moet ik ook lachen om wat er wordt geroepen en wat voor kwaliteiten ze – serieuze mediajournalisten – je toedichten. ‘Peter R. de Vries, een meester in het orkestreren van een mediahype.’ Of: ‘ongeëvenaard goed in het uitdokteren van een promotiestrategie voor zijn eigen programma’. Dan denk ik: hoezo briljant? Toen Kees (Van der Spek, zijn collega, red.) en ik nog als een gek bezig waren met Joran 1, kregen we het verzoek een voorfilmpje te leveren. Verdomme, ook dat nog, zei ik. We hebben er dertig seconden over gesproken: wanneer zullen we dat eruit gooien? Donderdag? Vrijdag? Donderdag maar. Dat was het. Niet bepaald doordacht of bekeken, toch?”
Hoewel De Vries het afgelopen jaar werkelijk geen seconde de indruk wekte alle interesse hinderlijk of vervelend te vinden, zinspeelt hij op een naderend vertrek uit de belangstelling. Een terugkeer in de luwte lijkt hem wel wat, beweert hij. Maar kan hij zonder die verslavende aandacht?
,,Ik denk dat ik er afstand van kan doen. De laatste tijd is mijn privéleven in het gedrang gekomen en dat is ook niet even leuk. Verjaardagen, feestjes, familie, vakanties: het kwam er vaak niet van. Want dan zat ik me weer koortsachtig in te lezen in dossiers en stukken. Leuk zulke tripjes naar Amerika en uitreiking hier en uitreiking daar, maar je moet wel gewoon je werk doen. Dat betekende elk weekend werken om maar dingen in te halen. Bovendien vind ik dit niet alleen fysiek, maar ook emotioneel behoorlijk belastend. Ik heb nog steeds twee keer per week Beth Holloway aan de lijn en hetzelfde geldt voor heel veel anderen.
Sterker: met mensen uit elk dossier praat ik nog regelmatig. Die contacten beperken zich niet tot doordeweeks of tussen negen en vijf. En het is zwaar, want het zijn vaak trieste gesprekken waar veel verdriet bij komt kijken. Dat raakt je en dan moet je zelf ook wel eens diep zuchten om alles te verwerken. Wat dat betreft zie ik niet op tegen een verandering: boeken schrijven, lezingen geven, misschien kiezen voor wat luchtigere tv. Ik heb nog een contract bij SBS tot volgend jaar en we zullen met elkaar om tafel gaan om te praten over de toekomst. Ik heb vooralsnog geen idee hoe dat uitpakt.”
2009 begint in elk geval minder hectisch voor Peter R. de Vries. Op 2 januari reist hij met zijn vrouw af naar de Malediven om te gaan duiken.
Liefst had hij nu al op het water gezeten om die rituele dans rond de feestdagen te vermijden. Dat lukte niet. Maar daardoor verheugt hij zich des te meer op de trip: ,,Even alleen maar ontspannen en loskomen van wat er is gebeurd. Voor hetzelfde geld begint het hele circus straks weer.”

Geboren: Op 14 november 1956 in Aalsmeer.
Loopbaan: De Vries begon eind jaren ’70 als schrijvend journalist en werkte onder meer voor De Telegraaf, Aktueel, Panorama en het AD. Begin jaren ’90 kwam hij met het programma Peter R. de Vries, Misdaadverslaggever. Dat werd aanvankelijk uitgezonden door RTL4, later door SBS. De Vries maakte naam met geruchtmakende zaken als de Puttense moordzaak, waaraan hij meer dan veertig uitzendingen besteedde. De veroordeelden Wilco Viets en Herman du Bois kwamen daardoor uiteindelijk vrij. Ook onthulde hij dat Mabel Wisse Smit een relatie had met maffiabaas Klaas Bruinsma. Sinds 2006 besteedt hij aandacht aan de Holloway-zaak. Begin dit jaar vertelde Joran van der Sloot op camera wat er met haar is gebeurd.
Schreef onder meer De ontvoering van Alfred Heineken, Alleen huilebalken hebben spijt en Een moord kost meer levens.
Privé: Getrouwd, vader van twee kinderen.