Het ergste dat je als ouder kan overkomen, is dat je kind wordt vermoord. De afgelopen 25 jaar heb ik – beroepshalve -heel wat vaders en moeders leren kennen die dit is overkomen. Met de ouders van 33 vermoorde of verdwenen kinderen heb ik persoonlijk contact gehad. En ik weet van hen: over het gewelddadige verlies van een kind kom je nooit heen. Ze zijn allemaal zelf van binnen ook doodgegaan. En ze worden allemaal beheerst door één vraag: “Wat heeft ons kind in de laatste minuten van zijn of haar leven allemaal moeten doorstaan?” In veel gevallen kwam daar geen antwoord op, want de dader werd nooit gepakt of hun kind werd nooit gevonden.
Het is nog niet zo lang geleden dat een onderzoek naar een middelgrote drugsbende meer prioriteit kreeg dan een kindermoord. Er bleven steeds meer van dit soort delicten onopgelost, onderzoeken werden soms al na amper drie maanden speurwerk gestopt. De maatschappelijke onvrede daarover nam toe en toen er medio 1999 nog enkele gruwelijke delicten plaatsvonden, werd het Landelijk Team Kindermoorden (LTK) opgericht. ” We gaan nieuwe technieken gebruiken, nieuw onderzoekmethoden bedenken en zoeken naar andere invalshoeken dan de gebruikelijke. Dat alles met maar één doel: de daders van dit soort gruwelijke misdrijven uit de samenleving verwijderen”, legde de teamleiding bij de lancering uit.
Het werk was niet gemakkelijk, want bij de oude moordzaken moesten de dossiers soms bijna uit het politievuilnis worden gevist en er was ook behoorlijk wat materiaal verdwenen of vernietigd. Maar het Kindermoordenteam werd gevormd door gedreven, onafhankelijke deskundige politiemensen, die inderdaad een nieuwe aanpak introduceerden. Zaken die al jarenlang muurvast zaten, werden vlotgetrokken. Er werden op aanwijzingen van het team moorden opgelost, zoals die op de 18-jarige Jessica Richel uit Etten-Leur in juni 1991. De dader is afgelopen week veroordeeld. Bij de ouders van andere vermoorde kinderen groeide de hoop dat zij eindelijk, eindelijk ook antwoord op die kwellende laatste minuten-vraag zouden krijgen. “Denk je dat het Team ook een keer onze zaak zal oppakken?” vroegen ze mij de afgelopen jaren herhaaldelijk.
Het antwoord is: nee! Want het Landelijk Team Kindermoorden wordt in juli opgeheven. Niet omdat alle zaken zijn opgelost… en ook niet omdat de daders daadwerkelijk uit de samenleving zijn verdwenen zoals de doelstelling was. Nee, allesbehalve dat… Er zijn nog tientallen onopgeloste moorden en verdwijningen die schreeuwen om een heropening van het onderzoek. Maar toch heeft het team ‘aan zijn opdracht voldaan’, zo wordt met droge ogen geschreven. En kennelijk kan je dan een voortreffelijk functionerend, hoogst noodzakelijk team in betrekkelijke stilte gewoon om zeep brengen. Oké, er is bekendgemaakt dat er wel een landelijk officier van justitie wordt benoemd die de aanpak van (alle) cold cases in de regio’s gaat coördineren. Een doekje voor het bloeden, zo schrijft een justitiële klokkenluider mij deze week, De officier heeft geen eigen rechercheteam tot zijn beschikking en is dus niet meer dan een goedwillende papieren tijger. Gevolg is volgens de klokkenluider dat vele oude kindermoorden nu niet meer zullen worden opgepakt. De eigen regio’s hebben geen tijd en dikwijls ook geen echte expertise. Nabestaanden moeten het voortaan maar weer uitzoeken, met de lokale politie, die er al die tijd toch al niet is uitgekomen. Een aantal ouders van vermoorde kinderen heeft mij vol ongeloof benaderd: dit kan toch niet waar zijn? Eén van hen zei: “Het voelt alsof de moordenaar van mijn kind een vrijgeleide krijgt”.
Maar wie hoort hen? Politici roepen wel ferm dat ze de verjaringstermijn van levensdelicten verlengen, maar wat heb je daaraan als je niet écht bereid bent om langdurig onopgeloste kindermoorden opnieuw en door een onafhankelijk team te laten analyseren? Er is bijna onhoorbaar een Kamervraag gesteld, maar de politiek lijkt zich tegenwoordig drukker te maken over een pony die onzedelijk is betast dan een onopgeloste kindermoord. De leiding van het Landelijk Team Kindermoorden mag zelf van hogerhand geen commentaar geven over de opheffing. Dat zegt al genoeg. Voor de ouders van al die omgebrachte en verdwenen kinderen is de liquidatie van het Landelijk Team Kindermoorden een misse daad. Een dwaling die snel moet worden rechtgezet. Voor Marianne, Arthur, Nicky, Andrea, Sabrina, Tanja, Germa, Peter, Manon, Sedar, Ria, Nicole, Willeke, Anouschka, Milica en al die anderen…
Telegraaf op zondag nr. 1: maart 2004
