Als in Bangladesh een veerboot kapseist en er zijn 220 doden te betreuren, is dat hooguit een ‘stoppertje’ op de buitenlandpagina in de krant. Als in Kazachstan een vliegtuig neerstort en alle 94 inzittenden komen om het teven, is de kans groot dat u daar niets van hoort. Als in Bangkok in de uitpuilende Bang Kwang Prison jarenlang de mensenrechten worden geschonden, gaat dat aan ons voorbij. TENZIJ… Tenzij er op de veerboot toevallig een Nederlander zit, in het vliegtuig een Hollandse toerist meevliegt en één van de gedetineerden in de gevangenis uit Amsterdam afkomstig is. In dat gevat staat het ‘nieuws’ dagenlang op de voorpagina’s.

Het is een merkwaardig soort ‘chauvinisme’, dat mij dikwijls opvalt. Wij Nederlanders zijn sterren in het meten met twee maten. Het lijkt wel alsof een ramp niet van belang is zolang er geen Nederlander bij betrokken is. En dat we mensonterende toestanden kunnen negeren als er geen landgenoot slachtoffer van is. In dat licht heb ik met verwondering kennisgenomen van de dubbele moraal waarmee in ons land is gereageerd op de levenslange gevangenisstraf voor Amsterdammer Machiel Kuijt in Thailand wegens heroïnesmokkel. Mind you: als in ons land een Antilliaanse bolletjesslikker onverhoopt zijn straf ontloopt, leidt dat in de Tweede Kamer tot een spoeddebat dat de minister van Justitie bijna de kop kost. Als een vermeende drugshandelaar wegens gebrek aan bewijs wordt vrijgesproken wordt dat nieuws tandenknarsend ontvangen en strafrechtadvocaten staan bij de gemiddelde krantenlezer in laag aanzien omdat zij nogal eens wijzen op onvolkomenheden in ons strafrecht.

De gevangenissen in Nederland bekritiseert men alom vanwege het veronderstelde comfort. Maar wat gebeurt er als een Nederlander in Thailand (in hoger beroep) wordt veroordeeld? 0 wee… In dat geval gaat iedereen klakkeloos uit van zijn onschuld zonder de exacte feiten te kennen. De rechters die dan tot een schuldigverklaring zijn gekomen, worden afgeschilderd als een stelletje analfabete imbecielen en televisiepresentatoren vragen zich in talkshows hardop af hoe ‘we’ Machiel vrij kunnen krijgen. Er wordt gesteld dat het staatsbezoek van Beatrix aan Thailand onder deze omstandigheden geen doorgang mag vinden. Justitieminister Donner laat weten dat hij ‘zo snel mogelijk’ een verdrag met Thailand wil en de minister van Buitenlandse Zaken, De Hoop Scheffer, roept de Thaise ambassadeur direct op het matje. En voor het diskwalificeren van de gevangenis waarin Machiel is ondergebracht komen de media bijvoeglijke naamwoorden tekort.

Begrijpt u mij goed: als Machiel werkelijk onschuldig is verdient hij alle denkbare hulp en is iedere dag in de cel er één te veel. Maar mijn punt is dat ik nergens heb gelezen dat hij misschien ook weleens schuldig zou kunnen zijn en dus gewoon mis heeft gegokt… Thaise rechters zijn zeker streng, maar het is lariekoek om hun rechtspraak als achterlijk te karakteriseren. In Nederland worden dagelijks Turken, Marokkanen, Antillianen en Chinezen veroordeeld wegens drugssmokkel terwijl ze heftig schuld ontkennen en onze taal niet machtig zijn. Toch hoor ik daar nooit tegen protesteren? Laat staan dat de politiek zich ermee bemoeit? Terwijl onze rechtspraak bepaald ook niet feilloos is. Trekt u die vonnissen weleens in twijfel? Ik krijg vaak brieven van deze gedetineerden op mijn bureau waarin ze stellen dat het onderzoek eenzijdig is geweest, hun verklaringen verkeerd zijn vertaald of begrepen en de politie en de rechters niet geïnteresseerd waren in ontlastend bewijs. Maar dan zegt de goegemeente dat hun advocaten niet zo moeten ‘zeuren’. Overigens komt het ook in Nederland voor dat iemand eerst wordt vrijgesproken en later tot achttien of twintig jaar wordt veroordeeld. Nooit een spandoek over gezien. En als een buitenlandse regeringsleider zou overwegen om zijn voorgenomen staatsbezoek aan Nederland vanwege onze dubieuze rechtspraak te annuleren, zou iedereen verontwaardigd op zijn voorhoofd wijzen.

In de media wordt dagelijks veel nadruk gelegd op de ‘barbaarse’ omstandigheden van Machiel in de ‘horrorgevangenis’, waar hij tussen ‘lustmoordenaars en verkrachters’ vastzit. Kennelijk staat hun schuld wel vast. Wat blijkbaar iedereen van die ‘gruwelgevangenis’ ontgaat is dat Machiel Kuijt er bijna ongelimiteerd bezoek mag ontvangen: de hele Nederlandse pers is er al langs geweest, soms zelfs met fotograaf. Moet een Turkse journalist in Nederland eens proberen… Dan staat bij voor een dichte gevangenisdeur. Ook kwam ik in diverse kranten foto’s tegen van Machiels verblijf in de Thaise Klong Premgevangenis toen hij nog niet was veroordeeld: we zien een afgetrainde Machiel Kuijt met bokshandschoenen ‘temidden van zijn trainingsmaatjes kickboksen’. Hier in Nederland zitten verdachten vaak gewoon 23 uur per dag achter de deur. Niks sport.

Tot slot: ik gun Machiel een snelle thuiskomst. Van mij hoeft niemand te zitten voor een pond drugs. Maar een beetje consequente benadering van dit probleem zou ik wel op prijs stellen…

Panorama nr. 50: