Het is een vast ritueel. Als ik met collega Kees van der Spek op reportage bij iemand ben langs geweest, zijn de autodeuren nog niet dichtgeslagen of een van ons zegt: ‘Wat denk jij?’. En vervolgens wisselen we de hele weg terug observaties uit, van pietluttig tot essentieel. Tijdens onze research-gesprekken letten we op alles. ‘Zag je hoe hij wegkeek’, ‘Merkte je hoe zenuwachtig hij was’, ‘Merkwaardig dat zij daar niet op in ging’, en nog duizend andere varianten. Van der Spek en ik voelen elkaar daarbij feilloos aan. We werken inmiddels vijf jaar samen en hebben zij-aan-zij de research gedaan in bijvoorbeeld de Puttense moordzaak, de dossiers van Nicky Verstappen, Petertje Oort en Caroline Pino, maar ook in het verdwijningmysterie van Marion en Romy. We hebben samen enkele spannende buitenlandse trips gemaakt, die de ‘chemie’ tussen ons heeft versterkt. Oogcontact van een tiende seconde heeft voor ons inmiddels een scala van betekenissen.

Met Kees heb ik ook een aantal dossiers onderzocht waarbij de kernvraag was of een verdachte de moord wel of niet had gedaan en dat leidde natuurlijk tot het onvermijdelijke: ‘Wat denk jij? Schuldig of niet?’. En als gehaaide advocaten probeerden we elkaar dan onderweg te overtuigen dan wel met dossierkennis af te troeven, want we zijn het bijna altijd eens, maar niet altijd. Het afgelopen halfjaar hebben we samen heel veel tijd gestopt in een gruwelijke dubbele moord in Amsterdam -Noord. Twee bejaarde mensen, Henk Opentij (79) en zijn vriendin Mary Run (73), werden daar in november 1997, in hun woning op zo’n brute wijze afgeslacht dat zelfs de meeste geharde rechercheurs op de plaats delict onpasselijk werden. De zaak is nog steeds onopgelost, maar justitie heeft wel een serieuze verdachte op de korrel gehad. Slachtoffer Mary Run was tamelijk vermogend en er was al jarenlang getouwtrek om dat kapitaal. Meer motief heb je in veel moordzaken niet nodig. De weerzinwekkende wijze waarop de twee oudjes waren vermoord gaf aan dat er sprake moest zijn van haat of van wrok, want een ‘gewone’ inbreker of overvaller doet zoiets niet. Justitie verdacht mede daarom de dochter van Mary Run met wie ze al jarenlang zwaar in onmin leefde. En het is waar: er leek veel in haar richting te wijzen, waaronder een zeer beschuldigend dagboek van het vermoorde slachtoffer zelf. Uiteindelijk kreeg Justitie de zaak echter niet rond en de dochter werd dan ook niet vervolgd. Maar had ze het ook echt niet gedaan? Kees en ik hebben uitputtende research gedaan, met alle betrokkenen gesprokken, niet in de laatste plaats met de voormalige verdachte. En telkens als we wegreden, klonk het bijna gelijktijdig: ‘En, wat denk jij???’. Veel mensen geloven dat als de politie eenmaal iemand heeft verdacht, dat deze persoon het dan ook wel zal hebben gedaan. Maar het kan natuurlijk ook zijn dat men de zaak niet rond kreeg omdat de verdachte gewoon onschuldig is! In deze zaak merkten we dat een aantal aanvankelijke verdachtmakingen niet klopten. De volgens velen NA de moord aangeschafte Mercedes en een vakantiehuis bleken in werkelijkheid van VOOR de moord te zijn en zo waren er nog meer dingen. Na maanden van research en nadat we het laatste interview met de verdachte op camera hadden opgenomen, reden Van der Spek en ik samen weg. ‘Wat denk jij?’, vroeg Kees. En weer vlogen de voors en tegens langdurig door de auto. En hoewel ik eigenlijk liever niet mijn oordeel over schuldvragen geef – ik was er immers niet bij – hadden we uiteindelijk allebei het gevoel dat de verdachte dochter wel eens inderdaad onschuldig zou kunnen zijn. Maar terwijl ik dit optik, voel ik me toch een beetje onbehaaglijk, want ik weet als geen ander dat ‘een gevoel’ zo zacht als boter is en in de misdaadpraktijk van alle dag regelmatig wordt platgewalst door de harde werkelijkheid…

Panorama nr. 46: november 2000