Een aantal weken geleden deed ik op deze plek een oproep over de moord op John F. Kennedy in 1963. Dit naar aanleiding van een man die bij mij op bezoek was geweest met een nogal buitenissig verhaal. Hij vertelde dat hij ooit een buitenlandse tv-reportage had gezien waarin werd getoond dat de chauffeur van de open auto waarmee Kennedy door Dallas reed na de eerste schoten een wapen tevoorschijn had getrokken en de president een soort van genadeschot gaf. Het zou het bewijs zijn dat de dood van Kennedy een zorgvuldig geënsceneerd CIA-complot was en niet een eenmansactie van zondebok Lee Harvey Oswald. De man vroeg zich af of deze beelden soms de doofpot in waren gegaan, want hij had er nooit meer iets van gehoord of gezien. Ik vond het een krankjorum verhaal. Wat een onzin dat de chauffeur een wapen zou hebben getrokken! Op Dealey Plaza stonden duizenden toeschouwers te kijken op het moment van de aanslag. Dan waren er warempel wel betere momenten om de president te mollen. En zou de meerijdende Jacky Kennedy dat spelletje zo maar hebben meegespeeld?
Toch was mijn interesse gewekt en omdat de aanbrenger van dit verhaal volkomen normaal oogde, vroeg ik u of u soms iets van deze tv-documentaire afwist. Nou, dat heb ik geweten! De telefoontjes, brieven en e-mail komen nog steeds binnen. Ik had nooit kunnen vermoeden dat nog zoveel mensen in Nederland – 37 jaar na de aanslag – nog zo gegrepen worden door dit onderwerp en er ook zoveel van afweten. Kranten- en tijdschriftknipsels van bladen over de hele wereld kreeg ik op mijn bureau met daarin de meest uiteenlopende theorieën over complotten en samenzweringen. Maar ook videotapes in allerlei talen met urendurende documentaires met de ene onthulling na de andere. De afgelopen weken heb ik dit allemaal doorgenomen en heb ik ook een aantal lezers van de column bij mij op kantoor uitgenodigd om hun videobanden te laten zien. En ik moet u bekennen: gaandeweg raakte ik meer en meer gefascineerd door de ‘s werelds beroemdste onopgeloste moord.
Ik las de artikelen en als ik even niets om handen had draaide er een videoband, waar ik verstoord uit op keek als mijn medewerkers aandacht vroegen voor een hedendaags onopgelost misdrijf waarbij ik opeens een nogal kneuterig gevoel kreeg. En ja hoor, de bewuste documentaire waar mijn gast het over had gehad, kwam ook boven water! Het ging om een reportage die in Zweden (!) is uitgezonden onder de naam ‘Kennedy, the sacraficed King’, ofwel ‘Kennedy de geofferde koning’. En daarin is inderdaad een 6 x vertraagde en vergrote opname van de wereldberoemde Zapruder-tape te zien – het moment van de aanslag – waarop chauffeur en secret-service-agent William Greer zich na de eerste schoten even naar de geraakte president omdraait. In een fractie van een seconde – je ziet het echt pas na tien keer kijken – lijkt het alsof Greer inderdaad een wapen vasthoudt dat een terugslag krijgt. Of het nou echt een vuurwapen is wat je ziet, betwijfel ik overigens zeer. Ik vond het te wit, te licht, te opvallend van kleur. Mijns inziens kon het ook een weerkaatsing van zonlicht zijn en bovendien gaat de samenzweringsgedachte erachter mij om een aantal andere praktische redenen ook te ver. Maar wat waar is waar: het staat op de videotape. En wat ook waar is, is dat ik sindsdien niet ben afgehaakt, maar steeds meer informatie opslurp over dit mysterie. Een ontwikkeling die de creatief-producent van mijn programma Simon Vuyk met gemengde gevoelens gadesloeg. Kennelijk bespeurde hij het onuitgesproken verlangen in mijn enthousiaste verhalen om als misdaadverslaggever, wiens werkterrein immer wordt afgekaderd door de Nederlandse dijken, ook eens met zo’n echte wereldzaak bezig te zijn. Toen hij onlangs mijn kantoor binnenkwam en ik hem voor de derde keer die week begeesterd wees op een onthullend stukje uit zo’n perfect gemaakte JFK-documentaire fronste hij: ‘Hmm… Ik hoop niet dat ik over een paar jaar moet zeggen: het ging met Peter fout op het moment dat hij die Kennedy-column voor Panorama schreef…’.
Panorama nr. 15: april 2001
