In de vroege ochtend van 14 januari 1993, bijna elf jaar geleden, werd in een appartement aan het Opheusdenhof in Holendrecht het lichaam gevonden van de 40-jarige Rob Vis. De Amsterdammer was samen met zijn vrouw Elène exploitant van een escortbureau en hij was slachtoffer geworden van wat men in de volksmond een roofmoord noemt.

Inbraaksporen waren er niet in de woning, maar er waren sieraden verdwenen, een cd-speler en een autotelefoon. Vis had de daders waarschijnlijk zelf binnengelaten, wat de recherche deed vermoeden dat hij hen moest kennen. Aan de sporen kon de politie zien dat Rob als een leeuw voor zijn leven had gevochten. De woning was besmeurd met bloed. Hij had 21 messteken opgelopen, had gebroken nekwervels en was uiteindelijk dood neergevallen, dwars door een glazen salontafel heen.

Pas twee jaar later kreeg de recherche vat op de zaak, toen de gestolen sieraden werden aangeboden bij een bank van lening. Hoofdverdachten waren Danny M., Brian P. en Patrick H., een trio twintigers dat op het slechte pad was geraakt. Sterker nog. Danny M. en Brian P. waren slechts een week voor de moord op klassieke wijze uit de Bijlmerbajes ontsnapt met aan elkaar geknoopte lakens…

Ze hadden een schuiladres gevonden in de hoofdstedelijke Vechtstraat en daar lag ook de link met Rob Vis. Want in die woning kwam ook Nicole J., een escortmeisje dat voor Rob en Elène Vis had gewerkt en dat zelfs enige tijd in het appartement aan het Opheusdenhof had gewoond en daar nog een sleutel van had… En ja, als je ontsnapt bent uit de gevangenis heb je geld nodig. Nicole J. wees hun letterlijk de weg, al is altijd onduidelijk gebleven of zij mee is gegaan naar de woning op het fatale tijdstip, of niet.

Danny M., Patrick H. en Nicole J. werden gearresteerd, maar legden tegenstrijdige verklaringen af en schoven de schuldvraag heen en weer. De twee mannen werden veroordeeld tot zes en vijf jaar cel wegens ‘het medeplegen van diefstal met geweld, de dood ten gevolge hebbende’. Doodslag kon niet bewezen worden, wat ze een relatief lage straf opleverde. Vandaag de dag waren ze zo ‘goedkoop’ niet weggekomen is mijn overtuiging.

Nicole J. kreeg voor haar hand- en spandiensten twee maanden en 240 uur werkstraf. Maar er was nog een derde man: Brian P. Hij slaagde erin jarenlang uit handen van justitie te blijven. Pas bijna tien jaar (!) na de moord op Vis werd bij door een arrestatieteam in de Amsterdamse Pijp opgepakt. Gevolg was dat hij nog berecht moest worden, terwijl de anderen hun straffen er al lang op hadden zitten.

In de aanloop van het proces zochten Elène Vis, de weduwe van Rob, en hun zoon Robert, die acht jaar was toen zijn vader werd omgebracht, contact met mij. Hoewel het misdrijf inmiddels bijna elf jaar geleden was, merkte ik wel dat het voor hen allemaal nog als de dag van gisteren was. Moeder en zoon leven nog dagelijks met tal van onbeantwoorde vragen, bijvoorbeeld over de rol van Nicole J. Was zij er nu wel of niet bij? Ze hoopten dat de nu 36-jarige Brian P. tijdens de rechtszitting opheldering zou geven over de toedracht.

Afgelopen donderdagmiddag diende de zaak en ik was aanwezig. Er was nauwelijks belangstelling. Er zaten één parketwacht in de zaal, twee Amsterdamse rechercheurs, een justitiemedewerker, een verslaggever van Het Parool en Robert en Elène. En dan natuurlijk nog verdachte Brian P. en zijn advocaat mr. Fred Staehle. De zitting was in feite een hamerstuk. We hebben in ons land weleens kritiek op rechtspraak in het buitenland, maar ik verzeker u dat iedereen daar juist weer gek opkijkt als men hoort dat zo’n levensdelict in precies anderhalf uur wordt afgedaan. Letterlijk op een achternamiddag. Ik heb voor een snelheidsovertreding weleens langer in de zaal gezeten bij de politierechter.

Er werd geen enkele getuige gehoord én Brian P. beriep zich tot teleurstelling van Elène op zijn zwijgrecht. En ja, dan gaat het rap. De president nam in twaalf minuten een samenvatting van het dossier door. De officier van justitie hield in exact veertien minuten haar requisitoir en eiste acht jaar cel. Advocaat Fred Staehle maakte er nog het meeste werk van door 55 minuten het woord te voeren, maar iedereen in de zaal wist dat bij voor een verloren zaak pleitte, aangezien de mededaders in het verleden al schuldig waren bevonden. Uitspraak over veertien dagen. Na negentig minuten stonden we weer buiten. Elène Vis en ik keken elkaar even aan. Ze oogde somber, teleurgesteld. We konden niet zeggen dat het recht zijn loop niet had gehad, maar een beetje ontgoochelend was die loop wel…

Panorama nr. 51: december 2003