Eigenlijk had ik me voorgenomen om het deze week in mijn column niet opnieuw te hebben over Mabel Wisse Smit, maar in plaats daarvan weer over te gaan op business as usual, de échte misdaad. Maar zoals u ziet is me dat niet gelukt. Afgelopen weekeinde werd ik overal waar ik kwam aangeklampt met de tekst: ‘Nou je hebt wel geschiedenis geschreven hoor…’ Daarnaast werd ik gebeld door media van over de hele wereld die mijn story wilden horen: van de BBC tot de New York Times en ook uit Zuid-Amerika waar ik ‘kroongetuige’ Charlie da Silva geïnterviewd had, stapelden de aanvragen zich op. En ja, als je dan in ieders ogen geschiedenis hebt geschreven, is het wel raar om er in de 750 woorden op deze pagina aan voorbij te gaan, of niet soms? En dus vergast ik u toch maar op wat belevenissen en observaties uit die memorabele week.
Surfend op internet zag ik dat over Mabelgate inderdaad in alle uithoeken van de wereld werd bericht. Ruim twaalf jaar na de dood van Klaas Bruinsma is zijn naam meer in het nieuws dan ooit. Het is een typische gewaarwording om in bijvoorbeeld El Mercurio, een grote Zuid-Amerikaanse krant, uitvoerig te lezen over wat je zelf hebt aangeslingerd. Er wordt volop geschreven over la relación amorosa de la Mabel Wisse Smit con un jefe de la mafia holandesa (de liefdesrelatie tussen Mabel Wisse Smit en een Hollandse maffiabaas) en uiteraard speelt ook ex-guardaespaldas de mafioso, el chileno Charlie da Silva, (de Chileense ex-maffiabodyguard Charlie da Silva) een grote rol in de verhalen. De affaire bevestigde weer eens mijn stelling dat een crimineel niet altijd liegt en eerzame burgers niet altijd de waarheid spreken. Na mijn eerste uitzending werd de getuigenis van Da Silva door sommigen in twijfel getrokken. Wie zegt dat een crimineel de waarheid spreekt? Mijn antwoord daar op is: in Nederland zitten er zo’n 15.000 mensen gedetineerd. Het gros daarvan is gepakt en veroordeeld door de verklaringen van een andere crimineel. Dan noemen we het altijd wettig en overtuigend… Het klinkt misschien gek, maar ik vind een crimineel vaak betrouwbaarder en geloofwaardiger dan mensen van onbesproken gedrag. Criminelen als Da Silva geven gewoon toe dat ze boef zijn en hoeven niet meer de schone schijn op te houden voor hun sociale omgeving. Geslaagde burgers hebben dat belang vaak wel. Als zij toegeven dat zij een misstap hebben begaan, stort hun zorgvuldig opgebouwde decor in, wenden vrienden zich af, worden belangrijke zakelijke overeenkomsten geannuleerd. Reden genoeg om er een leugen tegenaan te gooien, dunkt mij. Niettemin menen veel mensen nog dat een crimineel bij elke ademstoot liegt en wordt er bijna tot in het oneindige geloof gehecht aan de kronkelige uitvluchten van een in opspraak geraakte notabele. Even leek het erop dat het in deze kwestie ook zo zou gaan. Een verstrooide professor strafrecht beweerde dat hij nooit van Da Silva had gehoord en dat hij op zijn hoogst een onbetekende meeloper kon zijn. Andere betrokkenen uit het leven van Klaas Bruinsma lieten optekenen dat hij volgens hen nooit een relatie met Mabel had gehad (ze kenden Mabel dus wel…!) en er stond een vriendin van Mabel op die stelde dat zij de grote liefde van de maffiabaas was geweest. In de toon van de pers was direct een verandering merkbaar en een ochtend lang, was ik door invloed van de tegenkrachten even uit het veld geslagen. Maar tegelijkertijd was ik er rotsvast van overtuigd dat we goed zaten. Wij hadden Da Silva en de andere getuigen toch gesproken? Mabel had toch moeten toegeven dat zij op Bruinsma’s boot de Neeltje Jacoba had overnacht? En Da Silva was toch aantoonbaar een vooraanstaand figuur in de ‘hofhouding’ van Bruinsma, die overal met zijn neus bovenop had gezeten? Wat lulde die professor nou eigenlijk?!
Samen met collega Kees van der Spek, die ook met mij naar Chili was geweest, weerlegde ik in onze tweede uitzending punt voor punt alle contra-verhalen. Toen premier Balkende de volgende dag in Den Haag een persconferentie hield over de zaak, zat mijn voltallige redactie gespannen voor de buis. Op het moment dat de premier meldde dat Mabel Wisse Smit hem – ondanks vele indringende gesprekken – ‘onjuist en onvolledig’ had geïnformeerd, kruisten de blikken van Kees van der Spek en mij elkaar een paar – veelbetekenende – seconden…
Zaterdagavond praatte ik Charlie da Silva telefonisch bij. Aan het slot vroeg hij wat ik nu ging doen. Ik zei hem dat het mijn eerste vrije avond in drie weken was, dat ik doodmoe was en nu een fles wijn ging opentrekken. Chileense wijn uiteraard…
Panorama nr. 43: oktober 2003
