Peter van Koppen

De Puttense moordzaak, de Schiedammer parkmoord, Lucia de Berk en recenter nog de zaak Ina Post; een aantal zaken die pijnlijk hebben aangetoond hoe rechters tot het hoogste niveau de plank vreselijk mis kunnen slaan. Hoe de beslissing over schuld of onschuld van een verdachte wél op een verantwoorde manier kan worden genomen toont rechtspsycholoog Peter van Koppen aan in zijn nieuwste boek Overtuigend bewijs.

Valse bekentenis

In strafzaken is schuld of onschuld soms moeilijk vast te stellen. Bewijsmiddelen zijn soms tegenstrijdig, scenario’s die de onschuld van een verdachte kunnen aantonen worden soms nauwelijks onderzocht en van forensisch technisch bewijs – vooral op het gebied van DNA – lijken rechters al helemaal niets te snappen. Aan de hand van klassieke en minder klassieke voorbeelden laat Van Koppen zien welk bewijs stevig en welk zwak is.

In de wereld van de rechterlijke dwalingen spelen volgens de hoogleraar valse bekentenissen nogal eens een rol. Zo waren de ‘bekentenissen’ van Ina Post aantoonbaar onjuist, maar toch weerhield dit de rechters er niet van om haar tot zes jaar celstraf te veroordelen. Een straf die de bejaardenverzorgster daadwerkelijk uitzat, voor ze in oktober 2010 na herziening van de zaak werd vrijgesproken. Ook in de Schiedammer parkmoord en de Puttense moordzaak lagen valse bekentenissen ten grondslag aan de onterechte veroordelingen van respectievelijk Cees Borsboom en de Twee van Putten.

Ooggetuige

“Niets is zo onbetrouwbaar als de verklaring van een ooggetuige”, schreef Peter R. de Vries eerder al in een van zijn columns. Ook in het boek van Van Koppen komt de getuige er beroerd vanaf. Bij het waarnemen van gebeurtenissen, het opslaan daarvan in het geheugen en het – op verzoek van de politie – weer reproduceren blijkt in de praktijk ontzettend veel mis te gaan. Zo deinst justitie er volgens Van Koppen niet voor terug om belastende elementen uit een ooggetuigenverklaring te benutten en ontlastende delen onder het vloerkleed te vegen.

De professor laat gedetailleerd zien hoe beslissingen in strafzaken naar een hoger, wetenschappelijk niveau kunnen worden getild. Daarmee is Overtuigend bewijs een onmisbaar boek voor advocaten, officieren van justitie, rechters en eenieder met belangstelling voor Nederlandse strafzaken.