Deze week ben ik twee keer naar de film ‘De Heineken Ontvoering’ geweest. Twee keer omdat ik me er een afgewogen oordeel over wilde vormen. Maar eerlijk gezegd had ik het na één keer al gezien. Hoewel ik zo mijn bedenkingen heb over de ontstaansgeschiedenis van de film, had ik wel zekere verwachtingen van het eindproduct omdat duidelijk was dat de makers zich veel moeite hadden getroost om bepaalde aspecten van de ontvoering en ook de personages nauwkeurig te kopiëren. Die verwachting is niet uitgekomen. Aan het begin van de film wordt in een disclaimer gemeld dat ‘feiten en fictie met elkaar vermengd zijn’ en dat het dus niet om een waarheidsgetrouwe versie van het werkelijke ontvoeringverhaal gaat.

Dat is nog mild uitgedrukt.

Driekwart is niet gebeurd

Ik overdrijf echt niet als ik stel dat werkelijk 75 procent van de film of helemaal niet gebeurd is, of niet zo heeft plaatsgevonden als door de makers wordt gepresenteerd. Kortom: het is geen waargebeurde film die iets is aangelengd met wat fictieve elementen, nee, het is eerder omgekeerd: fictie, verzinsels, met een vleugje misdaadhistorie.

De namen, personages en achtergronden van de kidnappers werden in de film in grote mate verhaspeld en verminkt

Onbedoeld hilarisch

Door de stekelige voorgeschiedenis die ik met de makers heb zal er gauw gezegd kunnen worden dat ik bevooroordeeld ben en overdreven kritisch, maar ook als dat niet het geval was geweest had ik hier geschreven dat de film regelmatig hilarisch is, terwijl dat door de makers uitdrukkelijk niet zo is bedoeld. Voor iedereen die iets van de Heinekenontvoering én van recherchewerk af weet is de film op veel momenten lachwekkend, ridicuul en stuitend ongeloofwaardig.

Oud-politiechef Kees Sietsma was als adviseur betrokken bij de film

Ontvoering zonder Heineken

Als ik een lijst had moeten maken van alle fragmenten die feitelijk absoluut niet kloppen, had deze de lengte van traploper gekregen. De film had gewoon ‘De Ontvoering’ moeten heten, in plaats van ‘De Heineken Ontvoering’. Ik kan niet plaatsen dat mensen als oud-commissaris Kees Sietsma, een erkende factfinder, als adviseur van de film hebben gefungeerd, waardoor deze bij het grote publiek toch een aureool van geloofwaardigheid heeft verkregen. Dit nog los van het feit dat Sietsma zelf karikaturaal en feitelijk onjuist in de film wordt neergezet. Het verlangen om de daders als harde, gevoelloze criminelen neer te zetten (door Sietsma zo in de media verwoord), heeft kennelijk zo de overhand gekregen, dat de waarheid er niet meer toe deed.

Opvallend is dat soms op trivialiteiten de werkelijkheid op pietepeuterige wijze is nagebootst, terwijl de makers dan vervolgens met cruciale feiten weer een loopje nemen. Zo heten bijvoorbeeld de naaste medewerkers van Heineken, die in de film een bijrolletje hebben, Van Schaik en Van der Vijver. Dat klopt met de werkelijkheid in 1983 en dus is de film op dit punt onwaarschijnlijk nauwkeurig, maar waarom dan wel de namen, personages en achtergronden van de kidnappers zo verhaspeld en verminkt???

Geen gebruik van boek

Door de vooraf uitgezonden trailers kreeg ik aanvankelijk de indruk dat de makers – tegen de schriftelijke afspraak in – veel uit mijn boek ‘De ontvoering van Alfred Heineken’ hadden geput. Dat is echter niet waar. De film bevat weliswaar enkele ‘verdachte’ fragmenten, maar verder lijkt het er toch erg op dat de makers om discussie hierover te voorkomen in het scenario maar mijlenver uit de buurt van de feiten zijn gebleven, met alle gevolgen voor het werkelijkheidsgehalte van dien.

De hoofdrolspelers

Tot slot: Rutger Hauer is een goede, geloofwaardige captain of industry in de film, maar roept niet de herinnering aan Alfred Heineken op. Reinout Scholten van Aschat acteert echt voortreffelijk en zou wat mij betreft in de Amerikaanse film zo de rol kunnen spelen van… Willem Holleeder.

Peter R. de Vries