Vandaag ontvingen we op de redactie een recensie-exemplaar van het maandag te verschijnen boek “Moord op een diender” van oud-hoofdcommissaris Jan Blaauw. Nu is het voor het schrijven van een recensie een goede gewoonte om het boek van a tot z te lezen en de inhoud ervan even rustig te laten bezinken. Maar dat heb ik eerlijk gezegd (nog) niet gedaan. In plaats daarvan raadpleegde ik meteen het namenregister en zocht ik op bladzijde 275 bij de letter S naar de naam Willem Schepen. Want die vermoorde diender heb ik gekend. Zou Blaauw ook aan hem een hoofdstuk hebben gewijd?

Willem Schepen

Motoragent

Willem Schepen was begin jaren tachtig hoofdagent bij de Rotterdamse politie. Hij zat bij de motordienst en viel nogal op doordat hij altijd in zijn zomeroverhemd met korte mouwen rondliep. Zelf was ik motoragent in Ridderkerk, een gemeente aan de zuidelijke rand van Rotterdam, en in die hoedanigheid kwam ik Schepen wel eens een enkele keer tegen. Bijvoorbeeld wanneer ´s ochtends het verkeer bij de Van Brienenoordbrug vast liep. Of als er op de A16, die zowel Ridderkerk als Rotterdam doorsnijdt, een ongeluk was gebeurd. Maar omdat het nooit echt tot een diepgaand gesprek was gekomen kende ik Willem eigenlijk alleen van gezicht. En van zijn schuin afgesleten motorlaarzen.

Turkse criminelen

En toen was daar, op zaterdag 2 februari 1985, dat bericht. In Rotterdam was in de vroege ochtend, even na half vier, een 25-jarige hoofdagent doodgeschoten. Hij was samen met een  collega, die de aanslag wél had overleefd, onder vuur genomen door een groep Turkse criminelen, die even daarvoor in de Spanjaardstraat een illegaal gokhuis had overvallen. De politiemannen hadden op de Bergweg de vluchtauto in het vizier gekregen en waren er in hun onherkenbare dienstauto met roepnummer RT 63.11 achteraan gegaan. Op de hoek van de Jacob Catsstraat en de Jensiusstraat was de vluchtauto opeens gestopt en waren de inzittenden eigenlijk meteen gaan schieten.

De door schoten getroffen dienstauto op de plaats delict

In de loop van dat weekend kregen de slachtoffers een naam. De omgekomen 25-jarige hoofdagent heette Willem Schepen en de zwaargewonde 48-jarige politiechauffeur Ton Kouwenberg. De namen zeiden me niets. Maar de foto van Willem Schepen, die niet lang daarna in een politieblad werd gepubliceerd, des te meer; dat was de diender die ik wel eens tegenkwam tijdens mijn surveillancerondes.

De motordienders bewijzen de laatste eer aan hun omgekomen collega

Mobilofoon

Zijn dood kwam voor alle dienders in het land als een mokerslag. Schepen was jong en levenslustig en had geen schijn van kans gehad toen hij letterlijk met een machinepistool werd neergemaaid. En of het allemaal niet erg genoeg was bleek zijn partner, die werkzaam was op de meldkamer en die fatale nacht dienst had, het drama live op de mobilofoon te hebben meegekregen.

Voor mij persoonlijk betekende de dood van Schepen een ommekeer in mijn nog prille politiecarrière. In de periode voor 2 februari 1985 was ik een onbevangen twintiger, die enthousiast op de meest alarmerende melding afging. Ik was nooit bezig geweest met de gevaren van het vak, laat staan met mijn eigen sterfelijkheid. Maar dat veranderde dus op die 2e februari 1985 en werd vijf dagen later nog eens onderstreept toen ik in uniform, met witte handschoenen en witte sjaal, de crematie van Schepen bijwoonde.

Redacteur Henk Strootman in de jaren '80 als politieagent

Zo’n tweeduizend collega’s waren er op afgekomen. Een deel paste in de aula van crematorium Hofwijk, de rest moest de plechtigheid in de hal vanaf een scherm volgen. Ik stond in die benauwde volgepakte aula en nóg zie ik de door motordienders geflankeerde kist vor me en de vele door verdriet getekende gezichten. Nóg hoor ik het onderdrukte gesnik en de meeslepende klanken van het Love over Gold van de Dire Straits. Zelfs nu, 26 jaar later, zitten de eerste regels van het lied nog in mijn geheugen: You walk out on the high wire, you’re a dancer on thin ice, you pay no heed to the danger and less to advice.

Ik weet eerlijk gezegd niet wat de nabestaanden destijds tot de keus van deze muziek heeft bewogen. Misschien was het gewoon omdat Willen Schepen van de Dire Straits hield. Misschien was Love over Gold de laatste door hem gekochte LP. Of zou het ‘m misschien toch in de tekst hebben gezeten? Was Willem Schepen iemand die zijn de risico’s van zijn vak aanvaardde en wel eens een waarschuwing in de wind sloeg?

Ter herinnering aan...

Wakende zwaan

Eén ding is zeker: zelfs nu, in 2011, is de naam Willem Schepen nog springlevend in het Rotterdamse korps. Door de verhalen, maar ook door het monument dat op 7 november 1986 ter nagedachtenis van hem werd onthuld in de hal van het politiebureau aan de Boezembocht. Het is het bronzen beeld van een wakende zwaan; het symbool van verzet tegen agressie.

Met het boek Moord op een diender heeft Jan Blaauw in feite een nieuw eerbetoon afgeleverd, niet alleen aan Willem Schepen, maar aan alle dienders die afgelopen eeuw (60 in totaal) tijdens hun werk om het leven kwamen.

Moord op een diender
Jan Blaauw
Uitgeverij De Fontein
ISBN: 9789026129124

Henk Strootman
Redactie Peter R. de Vries