Achterhoekse moord op Rinie Wielheesen nog lang niet vergeten

Het nieuws dat paters van het vroegere Don Rua klooster in ’s-Heerenberg zich in de jaren zestig en zeventig hebben schuldig gemaakt aan seksueel misbruik van kinderen is in die omgeving ingeslagen als een bom. Niet dat er nooit eerder aanwijzingen waren geweest – veel slachtoffers hielden uit schaamte hun mond, de leiding van het klooster bedekte de incidenten met de mantel der liefde – maar uit onderzoek van de Wereldomroep en NRC Handelsblad is gebleken dat het allemaal nog erger was dan men dacht. De paters maakten slachtoffers onder leerlingen van een rooms-katholiek internaat en een middelbare school in Doetinchem.

Rinie Wielheesen

Kindermoord

In een artikel over de zedenzaak in dagblad De Gelderlander viel mijn oog op een lezersreactie, waarin de schrijver verwees naar de onopgeloste moord op de 12-jarige Rinie Wielheesen uit Gaanderen. Hoewel het om een veertig jaar oude zaak gaat is het niet zo vreemd dat de discussie over de toedracht van de moord opnieuw is opgelaaid. Want ook in die zaak doet al decennia het gerucht de ronde dat er mogelijk een pater in het spel is geweest.

Het is de avond van 5 februari 1970, even na 19.30 uur, als Rinie Wielheesen vanaf de gymclub Prinses Beatrix naar haar ouderlijke woning aan de Kloosterlaan in Gaanderen fietst. Het is koud en het waait hard. Rinie heeft nog maar een paar honderd meter te gaan, als ze ter hoogte van buurtschap De Wrange van haar fiets wordt gesleurd. Nog geen minuut later ligt het kind dood tussen de bosjes naast het fietspad. Ze is misbruikt en gewurgd met haar eigen sjaal. Nog diezelfde avond wordt ze door een oom gevonden. Het is dan 21.00 uur.

Peter met oud-commissaris Jan Blaauw op de plaats delict

Scoringsdrift

Bij het rechercheonderzoek gaat veel fout. Leden van de rijkspolitie en gemeentepolitie beconcurreren elkaar en stapelen in hun blinde scoringsdrift fout op fout. Toch lijkt de politie met de aanhouding van de 22-jarige Jan S. de zaak verrassend snel te hebben opgelost. De man past precies in het plaatje en bekent uiteindelijk de moord te hebben gepleegd. Maar dan blijkt dat S. onder druk van de verhorende rechercheurs heeft gelogen (“Om van het gezeur af te zijn”) en de moord niet eens kán hebben gepleegd, omdat hij die avond bij vrienden was geweest. Na vijf maanden in voorarrest te hebben gezeten moet justitie de man laten gaan. Het is niet de laatste miskleun in het onderzoek. Niet lang na de vrijlating van S. arresteert de politie een 17-jarige bouwvakker. Maar ook die blijkt onschuldig te zijn.

Rinie Wielheesen werd op een paar honderd meter afstand van haar ouderlijk huis gevonden

Sokkenpater

En zo kan het gebeuren dat de moord op Rinie Wielheesen als onopgelost in de boeken verdwijnt. Maar daarmee is de zaak nog niet uit het collectieve geheugen van de Achterhoekers verdwenen. Zelfs veertig jaar later valt de naam Rinie Wielheesen nog regelmatig. Zo ook nu weer, deze keer naar aanleiding van de berichtgeving over het zedenschandaal in ’s-Heerenberg. Opeens zijn daar weer de verhalen over de man op de fiets, naar wie de recherche al dan niet op last van hun bazen zouden hebben verzuimd een onderzoek in te stellen. Het zou gaan om een pater van klooster Sint Willibrordes die bekend stond als de sokkenpater, omdat hij op zijn fiets bij huismoeders langs ging om kapotte sokken op te halen en door hem gestopte exemplaren terug te bezorgen. Het leek zo’n beminnelijke man, als je hem met zijn tassen door de landerijen zag fietsen. Het was dan ook bijna niet voor te stellen dat de man zich in het verleden meerdere malen had vergrepen aan jonge meisjes.

Doofpot

Hoewel het onzedelijke gedrag van de pater niet onopgemerkt blijft, wordt de kwestie door het bisdom intern afgehandeld. En niet lang daarna zou de sokkenpater naar Rome zijn overgeplaatst. Of de man ooit is gehoord in de zaak Rinie Wielheesen is tot op de dag van vandaag onduidelijk. Maar te laat voor nader onderzoek is het nooit. Ook in ’s-Heerenberg heeft het veertig jaar moeten duren voordat het deksel van de doofpot werd gelicht. Nu Gaanderen nog.

Weet u iets over de moord op Rinie Wielheesen? Bedenk dan dat u nooit een alibi heeft om te zwijgen. U kunt uw tips (eventueel anoniem) hier doorgeven.

Henk Strootman
Redacteur Peter R. de Vries