Wat was de rol van verdwenen cafébaas?

Het kan een gevoelstemperatuur zijn, maar op één of andere manier heb ik soms het idee dat België een ander, héftiger soort misdaad kent dan Nederland. Marc Dutroux, Patrick Haemers, de Bende van Nijvel, “seriemoordenaar” Ronald Janssen, het crèchedrama rond Kim de Gelder, de moord op minister André Cools – het zijn zomaar wat voorbeelden van zaken die België de nodige littekens hebben bezorgd. Voor mij als misdaadjournalist horen Vlaamse kranten als Het Laatste Nieuws en de Gazet van Antwerpen dan ook tot de vaste vakliteratuur. Daardoor weet ik inmiddels dat onze zuiderburen met “klissen” arresteren bedoelen, rechercheurs steevast “speurders” worden genoemd, hypothese er “denkpiste” heet en dat iemand die “de kat heeft gestuurd naar de rechtbank” niet is komen opdagen.

Lieve Desmet

Spoorloos

Eén van die fascinerende, typisch Belgische zaken waarover ik onlangs nog eens heb zitten lezen is de moord op de 13-jarige Lieve Desmet uit Dentergem. Het meisje was scholiere aan het Instituut Heilige Familie (tegenwoordig school “De Bron”) in Tielt en verdween op maandag 7 mei 1984. Ze werd voor het laatst gezien bij de schoolpoort, toen ze rond 16.10 uur aanstalten maakte om naar huis te fietsen. Haar vaste route voerde door een stil en landelijk gebied en vermoedelijk was dat de reden waarom niemand heeft gezien waarom Lieve die middag niet thuis kwam. Maar dat er iets vreselijks moest zijn gebeurd werd snel duidelijk, want rond 16.40 uur diezelfde dag meldde zich iemand bij de politie die op de Marialoopstraat de fiets en schooltas van de scholiere had gevonden.

Lieve werd langs de Oude Gentweg bij Kanegem gevonden

Toch duurde het nog bijna zeven weken voordat duidelijk werd wat er met Lieve Desmet was gebeurd. Op zondag 29 juli 1984 werd in een graanveld langs de Oude Gentweg bij Kanegem – op enkele kilometers van de plek waar eerder de fiets was gevonden – het stoffelijk overschot van de scholiere aantroffen. Ze bleek te zijn verkracht en gewurgd; het touw zat nog om haar nek. Van de dader ontbrak op dat moment elk spoor.

Gustaaf Vande Veire

Anonieme brief

Precies tien jaar later, in de zomer van 1994, ontving de redactie van dagblad Het Volk een anonieme brief, waarin iemand beweerde de naam te kennen van de moordenaar van Lieve Desmet. Het ging volgens hem om de 47-jarige cafébaas/vrachtwagenchauffeur Gustaaf Vande Veire uit Tielt. De man zou hebben gewoond in een huis aan de Driesstraat in Tielt, een locatie waar het slachtoffer bijna dagelijks voorbij fietste. De tip kwam voor de politie niet helemaal als een verrassing, want ook bij het onderzoeksteam was de naam van de trucker al eens naar voren gekomen. Er was echter één probleem; Gustaaf Vande Veire was op vrijdag 14 september 1984, dus anderhalve maand nadat het lichaam van Lieve was gevonden, zelf ook spoorloos verdwenen.

Vande Veire reed in een bruinrode Volvo 144

Het kon natuurlijk toeval zijn. Want dat een man in datzelfde gebied en in diezelfde periode opeens weg was maakte van hem nog geen moordenaar. Toen op 28 september 1984, dus twee weken na Gustaafs verdwijning, het kentekenbewijs van de bruinrode Volvo 144 waarin de Vlaming was verdwenen boven kwam drijven in het kanaal Roeselare-Leie, rapporteerde de politie dan ook dat de man “mogelijk het slachtoffer was geworden van een verkeersongeluk”. Ook al was er op dat moment geen spoor van de auto zelf.

Een wrak van een Volvo 144 werd uit de haven van Roeselare gevist

Autowrak

Bijna 25 jaar later, op woensdag 11 februari 2009, stuitten brandweerduikers tijdens een zoekactie naar een (andere) verdwenen man stomtoevallig op het wrak van een Volvo 144. Het kon eigenlijk niet anders, zo stelde de politie vast, of het moest gaan om de auto waarin Vande Veire een kwart eeuw eerder was verdwenen en waaruit in 1984 een kentekenbewijs naar boven was komen drijven. Maar echt met honderd procent zekerheid durfde de recherche dat niet te stellen, daarvoor was het wrak té gehavend en waren er teveel specifieke kenmerken van de auto verloren gegaan. En er was nog een ander belangrijk ‘maar’; ondanks minutieus onderzoek werden er in het wrak geen sporen van een stoffelijk overschot gevonden.

De politie maakte deze verouderingsfoto van Vande Veire

Hoewel het er met de anonieme tip en het aantreffen van het wrak dus heel even naar uit had gezien dat de politie dichterbij een oplossing van de moord op Lieve Desmet was gekomen, worstelen de speurders nu juist met nog méér vragen. Was dat druipende autowrak wel de Volvo van Gustaaf Vande Veire? Zat hij wel in de auto toen die te water raakte, of was ‘ie leeg en is de verdwijning in scene gezet? Als de man dood is, was het dan een wanhoopsdaad of een ongeluk? Hoe goed kende Gustaaf de vermoorde Lieve en wat is er waar van het gerucht dat hij zich soms vreemd gedroeg ten opzicht van het meisje? En als Gustaaf nog leeft, hoe ziet hij er nu dan als 72-jarige uit?

Het touw waarmee Lieve werd gewurgd

Onopgelost

De Federale Politie en het parket van Kortrijk proberen sinds vorig jaar alsnog licht te krijgen in het moordmysterie. Er is in de omgeving van Tielt gericht geflyerd, de zaak is op televisie geweest, er staan opsporingsberichten op internet en de meeste Vlaamse kranten hebben uitvoerig over hernieuwde onderzoek bericht. Maar de realiteit is dat tot nu toe op geen van de vragen het antwoord is gekomen.

Henk Strootman